Οι Αγώνες

 button_en

Οι Ολυμπιακοί Αγώνες στην αρχαιότητα

Στην αρχαιότητα του ελληνικού ανθρωποκεντρισμού και σε αντίθεση με τον παγκόσμιο θεοκρατισμό, οι οργανωμένοι Ολυμπιακοί Αγώνες ήταν οι σημαντικότεροι από όλους τους ελληνικούς και παγκόσμιους αγώνες. Παράλληλα ήταν η σπουδαιότερη αθλητική και θρησκευτική γιορτή προς τιμήν του Δία.

Πέραν όμως του αθλητικού και θρησκευτικού χαρακτήρα τους, οι αγώνες είχαν και πολιτικό περιεχόμενο. Και τούτο γιατί κατά τη διάρκειά τους οργανώνονταν και πολιτικές συζητήσεις κάθε χρόνο στα τρία ιερά της αρχαίας Ελλάδας, δηλαδή τους Δελφούς, τον Ισθμό και τη Νεμέα, και κάθε τέταρτο χρόνο στην Ολυμπία. Με τον τρόπο αυτό οι Έλληνες έκαναν πολιτική και διπλωματία.

Η φήμη του ιερού της Ολυμπίας διαδόθηκε σε ολόκληρο τον τότε ελληνικό κόσμο και γνώρισε μεγάλη ακμή ως πανελλήνιο κέντρο, στο οποίο οι Έλληνες είχαν την ευκαιρία να επικοινωνήσουν μεταξύ τους, να ανταλλάξουν ιδέες, να διαμορφώσουν απόψεις, να διδάξουν και να διδαχθούν. Οι Ολυμπιακοί Αγώνες ανέδειξαν την εθνική, πολιτισμική και πνευματική ενότητα των αρχαίων Ελλήνων. Κατά τη διάρκεια των αγώνων έπαυαν οι εχθροπραξίες, εξυψώνοντάς τους σε σύμβολο πανελλήνιας ειρήνης και ενότητας.

Στην ιστορική εξέλιξη της ανθρωπότητας οι Ολυμπιακοί Αγώνες διοργανώθηκαν για πρώτη φορά το 776 π.Χ. στην Αρχαία Ολυμπία και πραγματοποιούνταν κάθε τέσσερα χρόνια τους θερινούς μήνες (Ιούλιο-Αύγουστο). Διαρκούσαν πέντε ημέρες και περιλάμβαναν τα εξής αγωνίσματα: Αγώνες δρόμου, Πάλη, Πυγμαχία, Παγκράτιο, Αρματοδρομίες και το Πένταθλο, το οποίο αποτελούνταν από τα αθλήματα: αγώνας δρόμου, Άλμα, Πάλη, Δισκοβολία και Ακοντισμός.

       Διεξάγονταν στο Στάδιο, την Παλαίστρα και στον Ιππόδρομο, μπροστά σε χιλιάδες θεατές από όλες τις πόλεις του γνωστού ελληνικού κόσμου. Οι νικητές βραβεύονταν με ένα στεφάνι αγριελιάς, τον κότινο, και απολάμβαναν ιδιαίτερες τιμές από την πατρίδα τους. Όσοι συμμετείχαν ακολουθούσαν κοινούς αθλητικούς κανόνες, που είχαν καθιερωθεί για τη διεξαγωγή των αγώνων.

Καταργήθηκαν το 393 μ.Χ. με διάταγμα του αυτοκράτορα Θεοδοσίου, όταν το βυζαντινό κράτος βρισκόταν στο αποκορύφωμα του θεοκρατισμού. Έτσι, ένας ολόκληρος αθλητικός πολιτισμός του ελληνικού ανθρωποκεντρικού κινήματος με τις προεκτάσεις του, που διήρκησε 1.169 έτη, αφανίστηκε.

Οι σύγχρονοι Ολυμπιακοί Αγώνες

Το 1896 αναβιώνουν στην Αθήνα οι Ολυμπιακοί Αγώνες μόνο ως προς το αθλητικό μέρος τους με τη μορφή διεθνών αθλητικών αγώνων, ύστερα από ενέργειες του Δημητρίου Βικέλα και του Πιερ ντε Κουμπερτέν.

Στους πρώτους σύγχρονους Ολυμπιακούς Αγώνες, οι οποίοι πραγματοποιήθηκαν με ιδιαίτερη λαμπρότητα στο Παναθηναϊκό Στάδιο της Αθήνας, έλαβαν μέρος 295 αθλητές από δεκαπέντε χώρες. Τα αθλήματα που συμπεριλήφθηκαν στο αγωνιστικό μέρος προέρχονταν τόσο από τους αρχαίους Ολυμπιακούς Αγώνες όσο και από τον τότε σύγχρονο αθλητισμό. Έτσι, με τα νέα αγωνιστικά δεδομένα, το ολυμπιακό πνεύμα, το πνεύμα της ευγενούς άμιλλας, της ειρήνης και του ανθρωποκεντρισμού δεν έμεινε στη γενέτειρά του, την Ελλάδα, αλλά διαδόθηκε σε όλο τον κόσμο. Το 1936 καθιερώθηκε η τελετή αφής της ολυμπιακής φλόγας στην Ολυμπία και η μεταφορά της στο στάδιο τέλεσης των αγώνων μέσω λαμπαδηδρομιών.

Μετά την αναβίωση των Ολυμπιακών Αγώνων παρατηρήθηκε ένας συνεχής εκμοντερνισμός των αθλημάτων, γεγονός που τους απομάκρυνε σταδιακά από την ολυμπιακή αθλητική παράδοση. Παράλληλα, σημαντικές είναι οι οικονομικές, κοινωνικές και έμμεσα οι πολιτικές διαστάσεις που έλαβαν στο πέρασμα του χρόνου. Στα εκατό και πλέον χρόνια της ύπαρξής τους γιγαντώνονται σταδιακά και εξελίσσονται ακολουθώντας τη δυναμική ανάπτυξη του αθλητισμού και των κοινωνικοοικονομικών και πολιτικών συνθηκών στη σύγχρονη εποχή. Με τον τρόπο αυτό οι Ολυμπιακοί αγώνες έχουν αναχθεί στο σημαντικότερο αθλητικό γεγονός της ανθρωπότητας, στους οποίους συμμετέχουν χιλιάδες αθλητές από όλα σχεδόν τα κράτη του κόσμου και τους παρακολουθούν δισεκατομμύρια τηλεθεατές. Ωστόσο, η εξέλιξη, η γιγάντωση και η εμπορευματοποίηση των σύγχρονων διεθνών Ολυμπιακών Αγώνων πραγματοποιείται σε βάρος του ολυμπιακού ιδεώδους. Έχουμε πλέον απομακρυνθεί από το ολυμπιακό ιδεώδες, έχουμε χάσει τις αξίες της παράδοσης.

Πάτρα, Ιούνιος 2013

Παντελής Γεωργογιάννης
Καθηγητής ΠΤΔΕ Πανεπιστημίου Πατρών